Learn about the orthography, morphology, syllabification and synonyms/antonyms of a Modern Greek word. The finest words in the world are only vain sounds, if we cannot comprehend them.
Modern Greek is a great deluge of words deriving from Ancient Greek. Through the ages some of the words started to overlap others in meaning. In addition, many of them have multiple meanings and many can be used as various parts of speech.
Lexiscope aims to clear up such issues by presenting information that clarifies the uses of any Modern Greek word or phrase. Information includes syllabification, morphology, synonyms, antonyms and any known expressions that the word may feature in.
Insert any Greek word below, and press Search.
Lexiscope is a compound language tool that provides information about a Modern Greek word or phrase, combining the functionality of Neurolingo's Hyphenator, Speller, Lemmatizer, Morphological Lexicon and Thesaurus.
ξε-προ-βάλ-λει
ξεπροβάλλω v. active only
ACTIVE VOICE | |||||||||||||
Present-Indicative |
| ||||||||||||
Present-Imperative |
| ||||||||||||
Present-Participle | ξεπροβάλλοντας | ||||||||||||
Simple past-Indicative |
| ||||||||||||
Simple past-Subjunctive |
| ||||||||||||
Simple past-Imperative |
| ||||||||||||
Simple past-Infinitive | ξεπροβάλει | ||||||||||||
Imperfect-Indicative |
|
ξεπροβάλλω v.
ξε- [kse]
ξέ- [ksé] όταν ο τόνος ανεβαίνει στο αʹ συστατικό
ξ- [ks] πριν από φωνήεν
Προέρχεται από την αρχαία πρόθεση εξ.
1. Αφαίρεση
Το ξε- σχηματίζει λέξεις που δηλώνουν αφαίρεση ενός πράγματος από κάτι άλλο. Για παράδειγμα, ξεζουμίζουμε ένα φρούτο όταν το στύβουμε για να βγάλουμε το ζουμί του· με το ξεσκόνισμα αφαιρούμε τη σκόνη από τα έπιπλα.
2. Έξω μέρος
Το ξε- σχηματίζει λέξεις που δηλώνουν ότι κάτι κινείται προς τα έξω ή βρίσκεται έξω. Για παράδειγμα, ξεσπιτώνει κανείς κάποιον όταν τον βγάζει έξω από το σπίτι του· ένα ξέστηθο ρούχο αφήνει μεγάλο μέρος του στήθους ακάλυπτο.
ξέκωλος, -η, -ο | ξεπορτίζω |
ξέστηθος, -η, -ο | ξεπροβάλλω |
ξέχειλος, -η, -ο | ξεσπιτώνω |
ξεστομίζω | |
ξεχειλίζω |
3. Αντίθεση
Το ξε- σχηματίζει λέξεις (συνήθως ρήματα και τα παράγωγά τους ουσιαστικά) που δηλώνουν ότι μια κατάσταση ή ένα γεγονός ακυρώνεται ή αντιστρέφεται. Για παράδειγμα, ξεκλειδώνει κανείς την πόρτα όταν γυρνάει το κλειδί στην αντίστροφη πλευρά, ώστε να μπορεί να την ανοίξει· ξεντύνεται όταν βγάζει τα ρούχα του.
4. Τελείως, εντελώς (επιτατικό)
Το ξε- σχηματίζει λέξεις που δηλώνουν ότι κάτι γίνεται σε έντονο βαθμό, ότι κάτι γίνεται ολοκληρωτικά. Για παράδειγμα, ξεγυμνώνεται κανείς όταν μένει εντελώς γυμνός· ξεθαρρεύει όταν αποκτά μεγαλύτερο θάρρος.
ξεγύμνωμα | ξεγυμνώνω |
ξεκαθάρισμα | ξεθαρρεύω |
ξεμονάχιασμα | ξεκαθαρίζω |
ξεσάλωμα | ξεκουφαίνω |
ξεσήκωμα | ξεμοναχιάζω |
ξεσηκωμός | ξεσαλώνω |
ξεσηκώνω | |
ξετρελαίνω |
ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΗ ΣΗΜΑΣΙΑ
•Κάποιες λέξεις με το ξε- δηλώνουν ότι διανύουμε ένα χρονικό διάστημα. Για παράδειγμα, όταν ξεχειμωνιάζουμε σε ένα μέρος, περνάμε εκεί όλο το χειμώνα.
ξεκαλοκαίριασμα | ξεκαλοκαιριάζω |
ξεμεσημέριασμα | ξεμεσημεριάζω |
ξενύχτι | ξενυχτάω |
ξεχειμώνιασμα | ξεχειμωνιάζω |
προ- [pro]
πρό- [pró] όταν ο τόνος ανεβαίνει στο αʹ συστατικό
Προέρχεται από την αρχαία πρόθεση προ.
1. Έξω ή μπροστά
Το προ- σχηματίζει ουσιαστικά που δηλώνουν ότι κάτι βρίσκεται τοποθετημένο έξω ή μπροστά από κάτι άλλο. Για παράδειγμα, το προάστιο είναι η περιοχή που βρίσκεται λίγο έξω από την πόλη.
ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΕΣ ΣΗΜΑΣΙΕΣ
•Ορισμένες λέξεις με το προ- δηλώνουν ότι κάτι βγαίνει προς τα έξω, ξεπερνά τα όριά του (π.χ. προεκτείνω) ή γίνεται δημόσια γνωστό (π.χ. προκηρύσσω).
προβολή | προβάλλω |
προέκταση | προεκτείνω |
προεξοχή | προελαύνω |
προκήρυξη | προεξέχω |
προώθηση | προκηρύσσω |
προτάσσω | |
προχωρώ | |
προωθώ |
• (ιατρ.) Στο ιατρικό λεξιλόγιο, το προ- σχηματίζει όρους της ανατομίας.
2. Ανώτερη θέση
Το προ- σχηματίζει λέξεις που δηλώνουν κάτι που είναι πιο σημαντικό ή καλύτερο σε σχέση με άλλα όμοια. Για παράδειγμα, όταν προτιμάμε κάτι το επιλέγουμε ως καλύτερο ανάμεσα σε άλλα· όταν ένα θέμα προέχει είναι πολύ σημαντικό.
προαγωγή | προάγω |
προβάδισμα | προβιβάζω |
πρόκριση | προέχει |
πρόοδος | προκρίνω |
προτίμηση | προοδεύω |
προτιμάω/-ώ |
ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΗ ΣΗΜΑΣΙΑ
•Ορισμένες λέξεις με το προ- δηλώνουν ανώτερη θέση σε μια ιεραρχία. Για παράδειγμα, ο προϊστάμενος είναι ο ανώτερος υπάλληλος σε μια υπηρεσία.
3. Από πριν
Το προ- σχηματίζει λέξεις που δηλώνουν ότι κάτι γίνεται νωρίτερα, πριν από κάτι άλλο που λαμβάνεται ως χρονικό όριο. Για παράδειγμα, η προϋπηρεσία είναι η προηγούμενη εμπειρία που έχει κάποιος σε αντίστοιχη θέση εργασίας με αυτή που κατέχει τώρα ή που διεκδικεί.
προάγγελος | προαιώνιος, -α, -ο | προαισθάνομαι | πρόπερσι |
προαγορά | προγαμιαίος, -α, -ο | προβλέπω | προχθές |
προαίσθημα | προεόρτιος, -α, -ο | προγυμνάζω | |
πρόγευση | προμαγειρεμένος, -η, -ο | προδιαγράφω | |
πρόγνωση | προπτυχιακός, -ή, -ό | προειδοποιώ | |
πρόγονος | προτελευταίος, -α, -ο | προεξοφλώ | |
προγύμναση | προτηγανισμένος, -η, -ο | προκαταβάλλω | |
προεγγραφή | |||
προειδοποίηση | |||
προεξόφληση | |||
προκαταβολή | |||
προκάτοχος | |||
προπάππους, προγιαγιά | |||
προπαραμονή | |||
προσύμφωνο | |||
προϋπηρεσία |
ΑΝΤ Τα αντίθετα σε αυτή τη σημασία σχηματίζονται με το μετα-* (π.χ. προεόρτιος ≠ μεθεόρτιος, προπτυχιακός ≠ μεταπτυχιακός).
ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΗ ΣΗΜΑΣΙΑ
•Ορισμένες λέξεις με το προ- αναφέρονται σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές ή ιστορικές περιόδους. Για παράδειγμα, τα παιδιά που δεν πηγαίνουν ακόμη σχολείο είναι σε προσχολική ηλικία.
Προέλληνες | προεφηβικός, -ή, -ό |
προϊστορία | προϊστορικός, -ή, -ό |
προπολεμικός, -ή, -ό | |
προσχολικός, -ή, -ό | |
προσωκρατικός, -ή, -ό |
✔ Μερικές φορές, στον προφορικό λόγο, το προ- χρησιμοποιείται σε επανάληψη για να δηλώσει την αμέσως προηγούμενη χρονική βαθμίδα (π.χ. προπρογιαγιά, προπροπαραμονή, προπροτελευταίος).
6 of 10
For our guests, Lexiscope has a daily usage limit of 10 words. Sign up for free to take advantage of 30 words per day.
Alternately, you can purchase our mobile version Lexiscope Mobile App for unlimited usage.
✔ Στον προφορικό λόγο, το ξε- εμφανίζει μεγάλη παραγωγικότητα στο σχηματισμό φράσεων με ζεύγη λέξεων που δηλώνουν δύο αντίθετες μεταξύ τους καταστάσεις. Για παράδειγμα, λέμε και ξελέμε όταν τη μια λέμε κάτι και την άλλη το αναιρούμε· όταν λέμε ότι θα κάνουμε κάτι κρύο ξεκρύο δηλώνουμε την αποφασιστικότητά μας να το κάνουμε, ακόμη και αν κάνει κρύο.
⇨ Για λέξεις που δηλώνουν αντίθεση βλ. και α-*.